Diyanet Çocuk Dergisi Ekim 2001

Yurdumuzdan Bir Köşe
Dinler ve Diller Kenti

MİDYAT İLÇENİN YERİ VE SINIRLARI:
Yukarı Mezopotamya kısmında, Türkiyemizin Güneydoğu Anadolu bölgesinin güneyinde Mardin iline bağlı, doğusunda Dargeçit, batısında Ömerli, kuzeybatısında Savur ilçeleri, kuzeyinde Batman iline bağlı Gercüş ilçesi ve güneyinde yine Mardin iline bağlı Nusaybin ilçesi, doğusunda Şırnak iline bağlı İdil ilçesi yer almaktadır. Yüzölçümü 1083 km2 dir. Midyat ilçe arazisi genellikle engebeli olmakla beraber çok yüksek dağı yoktur. İlçe merkezi ise ortalama 800/1100 m. arasında değişen bir yaylada kurulmuştur. İlçemiz hem göç alan hem de göç veren durumundadır. 2000 yılı nüfus sayımında kesinleşmiş olmamakla beraber 91.350 olarak tesbit edilmiştir. İlçe iki bölümden oluşur: Estel ve Midyat; dokuz mahallesi vardır. Nüfus yapısı muhtelif din ve dillerden oluşur. Müslümanlar, Süryaniler, Yezidiler... Bir arada yaşamaktadırlar. İlçe merkezinde 52 cami, 7 kilise, 1 manastır vardır.

MİDYAT'IN TARİHİ
Midyat adı "Ayna" anlamına geldiği gibi, M.Ö. 9. yüzyılda Asur tabletlerinde "Mağaralar Kenti" anlamında: MATİATE olarak geçmektedir. İlçeyi bir mağara şehri olarak ilk kuranların Eti Türkleri (M.Ö.2000) olduğu, sonradan Orta Asya Türklerinin öncü göçebeleri olan Komuk Türklerinin gelip yerleştiği kaynaklarda belirtilmektedir. (1973 Mardin Yıllığı) M.S. 6. yüzyıla kadar Hristiyanlık, 7. asırdan sonra İslamiyetin yayılışı başlamış ve 7. yüzyılda Halid Bin Velid tarafından bölge fethedilmiştir. Midyat 1535 yılında Bıyıklı Mehmet Paşa komutasındaki Osmanlı Ordusu tarafından ele geçirilmiştir. 1890 yılında ilçe olan Midyat, 1915 de Cevat Paşa tarafından hayli imar görmüştür. İlçe halkı Kurtuluş Savaşında Milli Mücadeleye fiilen katılıp destek vermiştir.

İKLİMİ
Midyatta karasal iklim görülür, kışlar soğuk,yağmur ve kar yağışlı, yaz ayları ise sıcak ve kurak geçer.

AKARSULARI
Midyat ilçemizde belli başlı bir akarsu yoktur. Yalnız ilçemiz Sivrice Köyü arazisinden doğarak Nusaybin ovasını sulayan ve Çağ-çağ hidroelektrik santralini çalıştıran Aksu ve Karasu çayları vardır.

HALKIN GEÇİM KAYNAKLARI
Kuru tarım alanı çok fazla olup sulu tarım alanı çok küçüktür. En çok üretilen ürünler; buğday, arpa, nohut, mercimek, kavun, karpuz ,acur, az miktarda Antep fıstığı. İlçemizin üzümü ve pekmezi, sucuk ve pestili gayet lezzetlidir. Hayvancılıkta ayrıca ilçemizin geçim kaynaklarındandır. Ayrıca ilçe yol kavşakları üzerinde bulunması, Habur ve Nusaybin sınır kapılarına yakınlığı sebebiyle de ticaret sektörü açısından önemli bir avantaja sahiptir. Özellikle mazot ve petrol ürünleri taşımacılığı da önemli gelir kaynaklarındandır. Haftada iki gün (P.tesi ve Perşembe) halk pazarı kurulmaktadır. Elektronik eşya satışı yapan pasajları mevcuttur. El sanatlarından özellikle gümüş işlemeciliği (telkari), taş işlemeciliği, bakırcılık, kilim dokumacılığı ve çömlekçilik ön sıralarda yer alır. (Telkari: Tel halinde gümüşü veya altını tahta üzerinde açılmış oyuklara kakarak ve gömerek yapılan süslemedir, ki ilçemizin dünyaca meşhur el sanatlarındandır.) Ayrıca son 10 yılda inşaat sahasında ilçemizde büyük gelişmeler olmuştur.

GEZİLEBİLECEK YERLERİ
İlçemizin ulaşım problemi yoktur. Her tarafı tarih hazinesi olmakla birlikte ilçemizde belli başlı tarihi yerler: Eti'lerin mağara şehirlerinin bulunduğu bugün ilçeye 3 km. uzaklıktaki Acarlı beldesi yakınında bulunan "Eleth" mevkii. Hah Harabeleri. 1915 yılında yapılan Cevat Paşa Camii, 1800 yılında yapılan Ulu Cami, 1915 (H.1331) yılında yapılan H.Abdurrahman Camii. Süryanilerin Metropolitlik merkezi olan Mor Gabriel Manastırı (Deyrul Umur) 397 yılında kurulmuştur. Ayrıca: Mort Şimuni Kilisesi (10. y.y.), Mor Barsavmo Kilisesi (Temeli IV. asırda yapılmış bu temel üzerinde 1910'da yeniden inşa edildi.) Protestan Kilisesi (1900), Meryem Ana Kilisesi (Katoliklere ait) ve daha bir çok cami, kilise ve tarihi yerleri vardır.

MESİRE YERLERİ
Beyazsu, Germiah kaplıcaları, Linveyri Mağarası (kaşıntı için iyi geldiğine inanılan su çıkmaktadır.) Ziyaret vs. bulunmaktadır. İlçemizde çan sesi, ezan sesi birbirine yüzyıllardır karışmaktadır. Nüfus yapısı dini ve kültürel farklılıklara rağmen yüz yıllardır Müslümanı, Süryanisi, Yezidisi beraber yaşamaktadır. Kilise, cami yan yana yüzyıllardır varlığını sürdürmekte olup, dünyada ülkemiz aleyhine çalışma yapanların ağzına vurulan en büyük tokat niteliğini taşımaktadır. Müftülük sitemiz mevcuttur. İlçemizin hoşgörü dünyasına herkesi bekleriz.

Eyyüp Aydın
İlçe Müftüsü

Kaynakça:
1. Mardin Aylık Haber Dergisi, Yıl-1, Sayı: 5-1999-Shf.: 29- Midyat.
2. Dinler ve Diller Diyarı Midyat, Midyat Belediyesi Yayını, 2000.
Hazırlayanlar: İbrahim İŞLER - Mehmet ÇETİN