Yurdumuzdan
Bir Köşe
SARIKAMIŞ
arıkamış Doğu Anadolu bölgesinde Kars iline bağlı bir ilçedir.
Toprakları doğuda Kars'ın Kağızman, güneyde Ağrı'nın Eleşkirt,
güneybatı ve kuzeybatıda Erzurum Şenkaya, kuzeyde Kars'ın Selim
ilçesi sınırlarıyla çevrilidir. Yüzölçümü 1751 km2 olan Sarıkamış
34.600 nüfusa sahiptir. Denizden yüksekliği 2200 m. olup en yüksek
yerleşim yerlerinden biridir.
Bağlı bulunduğu Kars iline 55 km., Erzurum'a ise 155 km. mesafededir.
İlçeye ulaşım, kara, demir ve 50 km. mesafedeki hava yoluyla yapılmaktadır.
İlçe
ekonomisi; turizm, tarım, hayvancılık, orman ve az da olsa sanayiye
dayalıdır. (Ağaç sanayi ve ayakkabı sanayi) Bunun yanında askeriyenin
ekonomiye sağladığı katkı unutulmamalıdır.
Sarıkamış yeraltı kaynakları açısından da çok zengindir. Aras
vadisinde kumlar ve taşlık alanlarda altın madenleri halen özel
olarak işletilmekte olup, krom ve uranyum madenleri de mevcuttur.
Tesbih, kolye ve yüzük yapımında kullanılan obsidiyen madeni de
çıkarılmaktadır. Bölgedeki tarihi yapıların yapımında kullanılmış,
tarihi taş ocakları halen kullanılmaktadır.
Sarıkamış 3000 m. yüksekliğinde olan tarihi Soğanlı dağlarının
kuzeyindeki düzlük ve iki tepe arasına kurulmuştur. Yüksek dağların
arasında kurulan Sarıkamış bu nedenle denizin etkisini hemen hemen
hiç almamaktadır. Kışlar oldukça ağır ve uzun geçer. Kış, yılın
yarısından çoğunu (6-7 ayı) kapsar. Yazları çok serin ve yağmurludur.
Hatta bazı yıllar Haziran-Temmuz aylarında kırağı ve kar yağışı
da görülebilir.
Sarıkamış;
ismi sarı olduğu halde tamamen yemyeşil sarıçam ormanları, geniş
düzlükleri ise çimenlerle kaplıdır. Kışın yağan bembeyaz kristal
kar, yazın iki mevsimlik yeşili ile binbir türlü renge bürünür.
Kardelen ve çiğdemleri baharı bambaşka bir aleme çevirir. Yaz,
kış yeşilin en güzel tonları birbirini kucaklar.
Tarihi bakımdan oldukça zengin olan ilçede, hiç çivi kullanılmadan
sarıçam ağacından yapılan Katerina Köşkü ilginçtir. Tarihi Sarıkamış
kışlaları, eski lokomotif fabrikası devrinin şaşaasını, debdebesini
günümüze taşır. Taş devrinden kalma tabii mağara, Bizans döneminden
kalma kiliseler, Selçuklu-Saltuklu döneminden kalma Micingert,
Zivin, Köroğlu, Bardız kaleleri ve camileri halen ihtişamını korumaktadır.
Sarıkamış Anadoluya açılan kapılardan biri olduğundan çeşitli
tarihi olaylardan nasibini almış ve Orta Asyadaki göçlerden de
etkilenmiştir. Bölgeye Oğuz boylarından Kayı aşireti ile sonraları
Artuklular, az da olsa Karakoyunlular ve Afşarlar yerleşmişlerdir.
Yavuz Sultan Selim, daha sonraları IV. Murat Sarıkamışta Hünkar
yaylalarında konaklamışlar ve güzel methiye ve şiirler yazdırmışlardır.
1877-1878 Tarihi 93 Harbi dediğimiz harpte Ayastefanos antlaşması
ile Kars'la beraber Ruslara savaş tazminatı olarak bırakılmıştır.
38 yıl esaretten sonra 1914- 1915 cihan harbine sahne olmuş ve
Enver Paşa'nın tarihi Sarıkamış kuşatması bir facia ile sonuçlanmış,
90.000 askerimiz donarak şehit olmuştur. 1918 yılında Rus Bolşevik
İhtilali sonrası Ruslar çekilerek yerlerine Ermenileri bıraktılar.
Ermeniler bölgede büyük katliama sebep oldular. 1918 yılında Kazım
Karabekir Paşa tarafından fethedildiyse de Mondros Antlaşması
ile Kars ve civarı Yerli Milli Şura hükümetine bırakıldı. Az zaman
sonra Ermeniler, İngilizlerin desteği ile hükümeti fesh edip tekrar
yerli halka zulmettiler. Bu zülüm 1920 Ankara hükümetinin kurulmasına
kadar devam etmiş, bu 2 yıl zarfında Sarıkamışlı Müslüman Türkler
30.000 den fazla şehit vermişler, bir o kadar da yaralı olmuştur.
Son ve kesin olarak Türk Ordusu Komutanı Kazım Karabekir ve Halit
Paşa tarafından 29 Eylül 1920 tarihinde Anavatana kavuşmuştur.
Yaz ve kış turizmine açık olan bölgede 20 km. lik telesiyej ve
pistleriyle dünyanın en büyük bir kaç kayak tesislerinden biridir.
Bu kayak tesisleri şu anda yerli ve yabancı misafirleri ağırlamakta
olup olimpik tesisler haline getirilmeye çalışılmaktadır. Kışın
yağan ve 1-2 metreyi bulan kristal karı ve dünyada az bulunan
sarıçam ormanları, taşlar ve ağaçların kovuğundan çıkan pınarlarıyla
yazın ve kışın bambaşka bir güzelliğe bürünür Sarıkamış.
Sarıkamış adı ile birlikte cihan harpleri, bir mezarda yatan kefensiz
şehitleri, mesire yerleri ve ormanları ile dillerde destanlaşmıştır.
Üstüne şiirler, türküler, ağıtlar ve ninniler derlenen Sarıkamış
dillerde namedir. Bütün bu özellikleri ile son yıllarda eski değerini
kazanmış, okuma yazma oranı ile seviyeli şehircilik ve altyapısı
ile bölgenin kalkınmasına katkı sağlamıştır. Bütün bu özellikleriyle
Sarıkamış Anadolumuzun en güzel ilçelerinden biridir.
