Yıl 1919. Aylardan Mayıs, günlerden pazartesi. Memleket işgal altında. Mustafa Kemal Paşa, vatanı kurtarmak için 3. Ordu Mü fettişi sıfatıyla olağanüstü yetkilerle donatılmış olarak Anadolu'ya Samsun limanından ayak basıyor. Bugün Türkiye tarihinin kader noktalarından anlamlı bir gün. Vatanın kurtuluşu için milli mücadele meşalesinin, istiklal Ateşinin tutuşturulduğu tarih. Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin kuruluşunun adımları ... Bir yeni Türk Devletinin doğuşunun sancıları .... Milli mücadele temeli üzerinde yükselen istiklâlimizin başlangıcı sayılır 19 Mayıs ... Bu nedenle her yıl Bayram olarak kutlanır bu anlamlı gün.
16 Mayıs 1919'da yanında arkadaşlarıyla İstanbul'dan Bandırma Vapuru ile yola çıkan Mustafa Kemal Paşa; Samsun'a ayak bastığında limanda Vali (Edhem Bey) ve şehrin ileri gelenleri tarafından karşılandı. Karşılama Samsun'da Sahil Palas oteli önünde yapıldı. Mustafa Kemal Paşa buradan kendisi ve yanındaki arkadaşları için hazırlanmış Mantika Palas Oteli'ne kadar yürüdü. Törenden sonra çalışmalarına başlayan Mustafa Kemal, oradan Havza'ya gitti. Yolculuğunun devamında Amasya Erzurum ve Sivas Kongrelerini yaptı. Bu çalışmaları ile milli mücadeleyi yapılandırdı ve yürüttü.
Çalışmalar Türk Milleti'nin kurtuluşu ile meyvesini verdi. Türkiye Cumhuriyeti Devleti kuruldu. Devletin başına Reisicumhur (Cumhurbaşkanı) seçilen Mustafa Kemal, 24 Eylül 1924'te Samsun'u tekrar ziyaret ettiğinde şöyle demişti: "Ben Samsun'u ve Samsunluları gördüğümde memleket ve millete ait bütün hayallerimin ve kararlarımın gerçekleşeceğine ta o zaman inanmıştım. Samsunluların ve milletimin gözlerinde gördüğüm fedâkarlık ve vatanseverlik beni bu iyimser kanaate ulaştırdı. Mustafa Kemal Milli Mücadeleyi milleti ile birlikte vermenin ve zafer elde etmenin kıvancı ile başka bir konuşmasında 19 Mayıs günü ile ilgili: "Samsun'a çıktığım gün, halkın gözlerinden okuduğum ifadeler ışığında ..." demesiyle Milli Mücadelenin bugün başlatıldığına işaret etmişti.
Mustafa Kemal'in Samsun'a çıkışı ilk defa 19 Mayıs 1924 yılında kutlanmıştır. Daha sonraki konuşmalarında; Cumhuriyetin Türk gençliğine emanet ve armağan edildiği dikkate alınarak, 20 Haziran 1938 tarihinden itibaren "Gençlik ve Spor Bayramı" olarak milli bir gün halinde bütün yurtta kutlanmaya başlandı. Daha sonra adı 17 Mart 1981 tarihinde "Atatürk'ü Anma Gençlik ve Spor Bayramı" olarak değiştirildi. Halen bu adla ülkemizde her Mayıs'ın ondokuzu bütün yurtta coşkuyla kutlanmaktadır. Kurtuluşumuzun temeli sayılacak bu anlamlı gün, bu yıl da çeşitli etkinlik ve okullarda gençlerin gösterileriyle, tüm yurtta ve KKTC'de coşkuyla kutlanacaktır.
Gençliğe bu güzel günleri armağan edenleri minnetle anıyoruz.