Diyanet Çocuk Dergisi Mart 2002

Gezelim Görelim

DEVREK

Türk Dil Kurumu Derleme Sözlüğünde Devrek kelimesinin anlamının “Pazartesi” olduğu öğrenilmiştir. İlçenin Pazartesi günleri kurulan ve tüm yöreye hitap eden pazarları düşünülürse, adının anlamıyla bütünleşmiş olduğu görülür.

Karadeniz Bölgesi’nin batı bölümünde Zonguldak iline bağlı bir ilçe. Yüzöçümü 1. 222 km2 dir. Batıda Ereğli, kuzeyde Zonguldak merkez ve Çaycuma, doğuda Karabük ili güneyde de Bolu ili ile çevrilidir.

Devrek ilçesi Batı karedeniz Dağlarının güney yamaçları ile Bolu Dağları arasında kalan dalgalı bir alanda yer alır. Güneybatı-kuzeydoğu doğrultusunda uzanan Akçakoca dağları, güney batıdan ilçe sınırları içine girerek batı kesimini engebelendirir. Genelde doğu-batı doğrultusunda uzanan Bolu Dağları ise güneyde ilçenin Bolu iliyle sınırlarını çizer. Zonguldak ilinin en önemli akarsuyu olan Filyos Çayı’nın küçük bir bölümü kuzeydoğuda ilçe sınırları içinden akar. Filyos’un başlıca kolu olan Devrek Çayı, ilçenin de en önemli akarsuyudur. Güneybatıdan ilçe topraklarına giren Devrek çayı kuzeydoğuya doğru akarak, ilçeyi boydan boya geçer ve Filyos’a katılır. Devrek çayı boyunca uzanan Devrek Ovası küçük bir düzlük olmasına karşın ilçenin başlıca tarım alanıdır.

Topraklarının büyük bölümü ormanlarla kaplı olan ilçede ormancılık ve orman ürünlerinin işlenmesine dayalı sanayi önemli bir ekonomik etkinlik durumundadır. Köylerin büyük bölümü orman köyüdür. 1962 yılında ilçe merkezinde 1968 yılında da ilçeye bağlı Yazıcık (Dirgine) köyünde kurulan fidanlıklar ildeki ağaçlandırma çalışmalarına fidan sağlar.

Topraklarının verimliliğine karşın tarla tarımına imkan veren alanların darlığı bitkisel üretimi sınırlamaktadır. İlçede yetiştirilen başlıca ürünler buğday, mısır, çavdar, arpa ve patatestir. Eski yaygınlığını ve önemini yitirmekle birlikte, keten de halen ekimi yapılan ürünler arasındadır. Akarsu boylarında sebze yetiştirilir. Başta elma ve armut olmak üzere meyvecilik yapılır. Hayvancılık da ilçede sürdürülen ekonomik etkinlikler arasındadır. En çok koyun-keçi yetiştirilir. Ama özellikle orman köylerindeki zor geçim şartları nedeniyle önemli ölçüdeki köylü nüfusu Ereğli-Zonguldak Kömür havzasında birer aylık dönüşümlerle maden işçisi olarak çalışmaktadır.

Devrek, 1348 yılında Orhan Bey tarafından Osmanlı topraklarına katıldı. Ankara Savaşı’nı (1402) izleyen Fetret Devri’nden (1402-13) sonra kesin olarak Osmanlılar’a bağlandı; 1887’de ilçe yapıldı.

İlçe merkezi Devrek kenti, Devrek çayı vadisinde kurulmuştur Ankara,-Zonguldak karayolu kentten geçer. Devrek, çevresindeki kırsal yörenin sanayi, ticaret ve hizmetler merkezidir. Geleneksel baston yapımcılığı ünlüdür. Kentteki öteki küçük sanayi etkinlikleri arasında deri işlemeciliği ve yağ imalatı sayılabilir. Küçük işletmelerin bir arada toplandığı bir küçük sanayi sitesi kurulmuştur. Devrek Belediyesi’nin kuruluş tarihi 1887’dir.

Devrek ilçesi 1920 yılında Bolu Sancağı’ndan ayrılarak yeni kurulan Zonguldak sancağına bağlanır. 1924 tarihinden itibaren de Cumhuriyet hükümetinin bir ili olan Zonguldak’ın bir ilçesi olarak günümüze değin gelmiştir. İlçeyi oluşturan 172 köy vardır.

Tarihî yapılardan bazıları ise şunlardır: Pınarönü köyü Kevkeroğlu mahallesinde Kral mezarı, Alparslan köyünde kayaları güney yamaca dayanmış, kuzeyi belirsiz bir duvar ortasında su havuzu olan Beykoz kalesi, Karakoçlu’da Beylik mezarı, Adatepe köyünde Gavur Ambarı adı ile anılan ve tarihî değeri varsayılan nöbetçi gözetleme kulesi, Akçasu da iki odadan oluşan kral mezarı bulunmaktadır. İlçe merkezinde kagir 2 katlı 16 odalı ve bodrum katı olan hükümet konağı bitişiğindeki yarım kagir üst katı orta ve ilkokul, altında gelirleri Milli Eğitime ait 5 adet dükkân vardır. Ayrıca 4 cami, 1 tekke, 1 kilise, 2 medrese ve 2 hamam ile oldukça düzenli bir çarşısı vardır.

1990 yılı nüfus sayımına göre merkez 16.422, köyler ise 57.596 toplam; 72.138 olan nüfus, 1997 nüfus sayımı tahmini sonucu ise merkez 20. 065, köyler, 49.507 olmak üzere toplam 69.572’dir.