Ana Sayfa
Kapak
İçindekiler
Kimlik
Yayın ilkeleri ve yazım kuralları |
MAKALE7
EVLİYA ÇELEBİ'NİN HAC ZİYARETİ VE
SEYAHATNAME'NİN HAC BÖLÜMÜNÜN
KAYNAKLARI
Nurettin GEMİCİ *
Özet:
Evliya Çelebi'nin seyahata çıkmak arzusunun asıl amacı ve hiç şüphesiz her samimi müslümanın ortak dileği olan hac ibadetini yerine getirmektir. Bu niyetini eserinin hemen başında "edâ-yı hacc eylemek arzusuyla seyâhata talîb ü râgıb olup" diyerek ifade eder. Fakat bu arzusunu, biraz gecikme ve değişik meşguliyetleri sebebiyle ancak 1082 (1671) yılında gerçekleştirebilmiştir.
Seyahatname'sinde tarih ve coğrafya başta olmak üzere yazılmış kaynak eserlerden doğrudan veya kısmi değişikliklerle alıntılar yapmıştır. Hac seyahatinde ise onun bu yazılı kaynaklarının arasına "Delîl" diye bilinen şahısları da katmak gerekir. Bu kimselerden eserinde "delîl ile gitmek gerek zîrâ delîlsiz olmaz" diye belirtir. Ona burada okunması gerekli duaları ve bazı Kur'an ayetlerini ve İslam tarihiyle ilgili bazı rivayetleri bu deliller öğretmiştir.
Onun dinî konularda bir başka kaynağı da siyer kitabı yazarı Altıparmak Mehemmed Efendi ve hac esnasında tanıdığı Sükkerzade isminde başka bir alimdir. Mesela Evliya Çelebi'nin hac bölümünde zikrettiği dualardan birisi Gazali'nin İhyâ-u ulûmi'd-dîn adlı eserinde de geçer.
Anahtar
Kelimeler: Evliya Çelebi, Hac, Medine, Mekke
Ewliya Chelebi's Hajj Journey and the Sources of Travelbook Regarding Hajj
Abstract:
The ultimate purpose of Ewliya Chelebi in Wanting of travel is this: "As every sincere Muslim's common desire to fullfill Hajj pilgrimage as a religious duty. He mentiones his intention at the beginning of his work. We see that this wish was fulfilled in the first days of the month of i'l-icce in the year 1082/1672.
In his work mainly in historical and geographical issues, E.Ç. took some quotations from different resources directly or did some partly changes. We know that Ewliya Chelebi, in contrast, wrote many pages full of information about several places which he visited only briefly or made possible by the travel guide he calls Del_l. In his work he talks about this Del_l only passed by. So it is possible that this Del_ls was the source of the prayers, the Qu'ran verses and the stories from Islamic history.
His basis for the religious information was the siyer book by Mehemmed Altiparmak, and the work by the scholar Sukker-z_de, who probably worked as a guide for the pilgrims. A prayer, mentioned by EÇ in his work was taken from Gazalis İhya'-i 'Ulumi'd-din.
Key
Words: Evliya Chelebi, Hajj, Medina, Mekka.
__________________
*
Yrd. Doç. Dr., İstanbul Üniversitesi İlahiyat Fakültesi
|
Önceki
