Yayın ilkeleri ve yazım kuralları

KUR’AN ÖĞRETİM GELENEĞİ OLARAK HAFIZLIK EĞİTİMİ

Suat CEBECİ*

Özet:

Kur’an-ı Kerim’in nazil olduğunda özenle yazdırılmış olmasına rağmen hem Peygamber hem de sahabeden birçok kişinin onun tamamını ezberlemiş olması, Kur’an metnini güvenceye almaktan öte onu lafzı, manası ve muhtevasıyla birlikte zihinlere yerleştirme anlamı taşıyordu. Asrı saadette sahabenin Kur’an’ın tamamını ezberlemelerinin en temel gerekçelerinden biri de Kur’an’ın öğretiminde taşınır malzeme oluşturma güçlüğüdür. Kur’an’ı ezberlemiş olmak, onun muhtevasını, dolayısı ile İslam’ı her zaman ve mekânda öğretebilmenin temel bir yolu idi.

Kur’an-ı Kerim’in tamamını ezberlemenin çok anlamlı ve değerli bir yönü de Hz. Peygamber’in Kur’an’ı öğrenmeyi hayırlı iş sayıp teşvik etmiş olmasıdır. Kur’an’ın tamamını hafızasına kaydedip hafız rütbesini almak tarih boyunca müminleri hep heyecanlandırmıştır. Bu heyecanla yürütülen hafızlık eğitimi zaman içinde sadece Kur’an lafzını ezberlemekle sınırlı kalan bir etkinliğe dönüşmüştür. Hâlbuki başlangıçta olduğu gibi Kur’an’ın lafzı ile birlikte mana ve muhtevasını bellemeyi de esas alan bir hafızlık eğitimi daha anlamlı ve değerlidir. Özellikle bu eğitimin kurumsal bir organizasyon olarak yürütülmesi durumunda Kur’an öğretisine hizmet amacı asla ihmal edilmemelidir.

Son yıllarda hafızlık eğitiminin amacının, yönteminin ve işlevinin geliştirilmesi yönünde hem akademik hem de kurumsal olarak ciddi çalışmalar yapılmaktadır. Bu çalışmalar; hafız din görevlilerinin, hafızlık öğretici ve öğrencilerinin hafızlık eğitiminin daha anlamlı ve etkili hale getirilmesi beklentisi içinde olduklarına işaret etmektedir. Bu beklenti; hafızların ezberlerini koruyamamaları, hafızlığın meslek hayatında ve Kur’an muhtevasının öğretiminde yeterince etkili olamaması gerekçelerine dayanmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Hafızlık, Hafızlık Eğitimi, Kur’an Öğretimi.



Memorization of Qur’an, a Traditional Method of Teaching the Qur’an

Abstract:

A person who memorizes the Qur’an from beginning to end is often referred to as a ‘Hafiz’. When the Qur’an was revealed, it was not only written down, but also memorized by the Prophet and his companions. This was done for the purpose of not only protecting the text of the Qur’an, but also to store it in the hearts and minds of people. The memorization of the Qur’an, was normally also accompanied with detailed knowledge such as the meaning and content of its text, hence being able to teach Islam in any time and place without the need for physical materials.

Memorizing the whole Qur’an is meaningful, and an act praised by the Prophet. For this reason, it has been practiced by a number of believers. However, through time, memorizing the Quran has been limited to memorizing its text only. What is meaningful and praiseworthy is memorizing its text with its meaning and content as was the case during the earlier periods of this practice. In cases where Qur’an is taught by institutions, the aim of serving the teaching of the Qur’an along with its meaning and content must not be neglected.

In recent years, important institutional and academic studies have been conducted for the purpose of developing the aim, method and function of the memorization of the Qur’an. The fact that such studies exist are an indication that there is an expectation of people memorizing the Qur’an to achieve meaningful and effectual outcomes. This expectation is a result of the need to keep the memory alive, activate the teaching of the content of the Qur’an, and maintain the effectiveness of such skills in the lives of those who memorize the Qur’an.

Key words: Hafiz, Memorization of the Qur’an, Education of Memorization, Teaching Qur’an

_____________________

* Prof. Dr., Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi

Önceki Sonraki

2010 © Diyanet İlmi Dergi