|
RUMİ TAKVİM
Rumi Takvim;
Miladi 1840 / Hicri 1256 yılına kadar; Peygamberimizin Mekke'den
Medine'ye hicretini başlangıç kabul eden ve ayin dünya çevresinde dolanımını esas alan 354.367 günlük Kameri Takvim sistemi üzerine,
M1840 / H1256 yılından itibaren de dünyanın güneş etrafında dolanımını
esas alan 365.2422 günlük Semsi Takvim sistemi üzerine kurulmuş karma bir takvim sistemidir.
Rumi Takvim, hukuken yürürlükten kalkmış olmasına
rağmen; kamuoyu bakımından oldukça hassas bir konu olmuştur. Halk
arasında Rumi takvimin yegane önemli tarafı; doğum günlerinin miladi
takvime göre tekabülleri ve yaş hesaplamaları ile birlikte, eskiden
beri onlar için ne zamanda ne olacak ve ne zaman ne yapılacak
ölçüsüdür. Çiftçinin ölçekleri ayrı, meteorolojik olayları takip
edenlerin ölçüsü ayrıdır. Hatta Katoliklerin bazı yortuları bile bu
eski Rumi günlere göre uygulanmaktadır. Toplumu teşkil eden fertler,
daima içinde yaşadığı sosyal çevrenin tesiri altında bulunmaktadır.
İtikatlarında, adetlerinde düşüncelerinde ve hislerinde özgürlüğe
sahip değillerdir. Cetlerinden intikal eden hattı hareket kaidelerine
uymamayı aklından bile geçirmezler. Taklit ile hareket etmenin kolay
ve hayattaki zorlukları bertaraf etme sebebi ve cetlerine hürmet
duyguları da bu tabaka arasında teamuli kaideleri uygulamayı devamlı
olarak takviye etmektedir.
Bu sebeplerle hukuken terkedilmiş bulunan Rumi takvimin
teamuli olarak devam ettirilmesindeki ihtiyacı ile bütün takvimlerde
Rumi tarihe de bir yer verilmiştir.
Osmanlı Devletinde:
* 1677 yılında Bas Defterdar Hasan Pasa (vefa.1684)'nın
teklifi üzerine 33 senede 1 sene atlanmak suretiyle Kameri Takvim ile
Semsi Takvim arasındaki farkı dikkate alarak, mali kayıtların buna
göre düzeltilmesini istemiştir.
* 1740 yılında Defterdar Atıf Efendi (vef.1742)'nin
teklifi üzerine H. 1152 yılından itibaren maaşların ve vazifelerin
Muharrem'den değil de Marttan itibaren esas alınmasını istemesiyle
maaş ve vazifelerin buna göre düzeltilmesi istenmiştir. Bu tarihten itibaren mali yılbaşı Mart ayı
olmuştur.
* 1794 yılında Defterdar Morali Osman Efendi (vef.1818)'nin
tefavüt (hicri yıl ile mali yıl arasındaki farktan meydana gelen gelir
farklılıklarının)'lerin hesabinin devlet hazinesine yük olmamasını
sağlayan teklifinin kabulü ile mali seneye dayanan sarfiyat (harcama)
ve tediyat(ödeme) seklinin tatbik sahasının genişletilmesi
istenmiştir.
* 1677 yılından Miladi 13 Mart 1840/Rumi 1 Mart 1256
tarihine kadar yalnız mali muamelatta kullanılan Jülyen Takvim esaslı
Semsi takvimin bu tarihten itibaren resmi muamelatta da kullanılmaya
başlanmasıyla Rumi Mali Takvim adını
almıştır.
* 8 Şubat 1332 tarih ve 125 sayılı kanunla Jülyen Takvim
esaslı Rumi takvim yürürlükten kaldırılarak, Gregoryen takvimine
geçilmiştir.
125 sayılı Kanunun uygulaması
söyle olmuştur:
a) 15 Şubat 1332 tarihini 1
Mart 1333(1917) günü takip etmiş, böylece tarihten 13 gün silinerek
gün sayısındaki hata düzeltilmiştir.
b) 1333 Rumi yılı teknik
sebeple 1 Mart'tan başlamakla beraber 10 ay devam ederek, 31 Kanuni
evvel (Aralık) 1333(1917) günü sona ermiş ve, 1 Kanunusani(Ocak) 1334
=1 Kanunusani(Ocak) 1918 olarak başlatılmıştır.1840 yılından beri Jülyen usulüne göre yürüyen mali ve resmi muamelattaki tarihi
kayıtlar, 1918 tarihinden itibaren Gregoryen usulüne göre devam
ettirilmiş ve yılbaşı 1 Ocak tarihine alınmıştır. 1334 Rumi (1918
miladi) yılından itibaren, Rumi ve miladi takvimlerdeki ay ve gün
farkı kalmamış aynı olmuştur.
* 26 Kanuni evvel (Aralık) 1341 tarih ve 698 sayılı
Kanunla Rumi takvim mebdei olan 1300'lü seneler terkedilip
beynelmilel(miladi) takvim mebdei olan 1900'lü seneler kabul edilerek
Rumi takvim tamamen yürürlükten kaldırılmış, 1341 senesi Kanuni
evvel'inin 31 gününü takip eden gün 1926 senesinin Kanunusani'sinin 1.
Günü kabul edilmek suretiyle Beynelmilel Takvim sistemine geçilmiştir.
* 10 Ocak 1945 tarih ve 4696 sayılı Kanunla da
Teşrinievvel, Teşrinisani, Kanunuevvel ve Kanunusani aylarının adları
Ekim, Kasım, Aralık ve Ocak olarak değiştirilmiştir.
MİLADİ YILIN RUMİ YILA, RUMİ YILIN
MİLADİ YILA
ÇEVRİLMESİ
1926
yılından önceki tarihlerin hesaplanmasında YILBAŞI'na dikkat edilmesi gerekmektedir. Rumi Takvimde yılbaşı MART ayıdır. Kullanmakta olduğumuz Miladi
Takvimde ise yılbaşı OCAK ayıdır.Dogum tarihleri ay olarak değil de
(1.2. ay gibi) numaralı olarak verilirse Mart ayı 1.ay, Ocak ayı 11.
ve Şubat ayı da 12. aylardır. Ocak ve Şubat ayları için, Miladi
tarihten 585, diğer aylar için Miladi tarihten 584 rakamı çıkarılır.
a)
1334 Rumi = 1918 miladi yılından
evvelki yıllara ait olanların tarih dönüşümleri için;
Miladi tarihten 585 (584),
Ay tarihinden de 13 rakamı çıkarılırsa
RUMİ tarih,
Rumi tarihe 585 (584),
Ay tarihine de 13 rakamı eklenirse MİLADİ
tarih hesaplanmış olur.
b) 1334 Rumi =
1918 miladi yılı ve daha sonraki yıllar için;
Miladi tarihten 584
çıkarılırsa RUMİ tarih,
Rumi tarihe 584
eklenirse MİLADİ tarih hesaplanmış olur. Ay ve günler aynidir.
KAYNAKLAR:
1- A.KIZILIRMAK - GÖKBİLİMİ DERSLERİ 1,
1977 EGE ÜNİVERSİTESİ BORNOVA (*) s.181 -
(**) s.183
2- MEMO LAROUSSE 3.s.183-185
3- FAİK REŞİT UNAT - HİCRİ TARİHLERİ
MİLADİ TARİHE ÇEVİRME KILAVUZU |