Strateji Geliştirme Başkanlığı
Temel Kavramlar

Strateji: Önceden belirlenen bir amaca ulaşmak için tutulan yol. Sevkulceyş.


Stratejiler, kuruluşun amaç ve hedeflerine nasıl ulaşılacağını gösteren kararlar bütünüdür. Etkili stratejiler olmaksızın amaç ve hedeflere ulaşmak mümkün değildir. 


Stratejik Yönetim:
Stratejik değişimin yönetilmesi için sistematik bir yaklaşımdır.


Stratejik Planlama:
Stratejik planlama, kuruluşun bulunduğu nokta ile ulaşmayı arzu ettiği durum arasındaki yolu tarif eder. Kuruluşun amaçlarının, hedeflerinin ve bunlara ulaşmayı mümkün kılacak yöntemlerin belirlenmesini gerektirir. Uzun vadeli ve geleceğe dönük bir bakış açısı taşır. Kuruluş bütçesinin stratejik planda ortaya konulan amaç ve hedefleri ifade edecek şekilde hazırlanmasına, kaynak tahsisinin önceliklere dayandırılmasına ve hesap verme sorumluluğuna rehberlik eder.


5018 sayılı Kanun'da stratejik plan, "Kamu idarelerinin orta ve uzun vadeli amaçlarını, temel ilke ve politikalarını, hedef ve önceliklerini, performans ölçütlerini, bunlara ulaşmak için izlenecek yöntemler ile kaynak dağılımlarını içeren plan" olarak tanımlanmıştır. 


Misyon:
Bir kuruluşun varlık sebebidir. Kuruluşun ne yaptığını, nasıl yaptığını ve kimin için yaptığını açıkça ifade eder. Misyon bildirimi stratejik plan dokümanının diğer kısımlarına da temel oluşturur, kuruluşun sunduğu tüm hizmet ve faaliyetleri kapsayan bir şemsiye kavramdır.


Vizyon:
Gösterim, geniş görüş, ileri görüş.Görme gücü, önsezi, algılamada olağanüstü yetenek ve seziş, bir şeyin tasarlanış veya görülüş tarzı, hayal gücü ile zihinde yaratılan simge, derin görme. İleriyi görme. Vizyon,kuruluşun ideal geleceğini sembolize eder. Kuruluşun uzun vadede neleri yapmak istediğinin güçlü bir anlatımıdır. Vizyon, bir kuruluşun farklı birimleri arasında birleştirici bir unsurdur. Bundan dolayı, birçok işlevi yerine getiren kuruluşlarda daha da önemli bir role sahiptir.


Kurumsal Vizyon:
Bir kurum veya kuruluşun uzun vadede ulaşmak istediği yer ve durumu, ilerleyeceği yönü belirtir.


Stratejik Amaçlar:
Vizyona giden yolda, öncelikle ve belirli bir sürede nereye ulaşılmak istendiğidir.


Çevre Analizi (PEST Analizi):
Politik, Ekonomik, Sosyal ve Teknolojik faktörleri inceleyerek; önemli ve hemen harekete geçilmesi gereken hususları tespit etmek ve bu faktörlerin, olumlu veya olumsuz kimleri etkilediğini ortaya çıkarmak için yapılan bir analizdir.


GZFT (SWOT) Analizi:
İncelenen kuruluşun, tekniğin, sürecin veya durumun, güçlü alanlarını ve zayıf (iyileştirmeye açık) alanlarını belirlemekte ve dış çevreden kaynaklanan fırsat ve tehditleri saptamakta kullanılan bir tekniktir 


Müşteri/Hizmetlerden Yararlananlar:
Kurumun ürün veya hizmetlerinden yararlanan veya satın alıp kullananlar, kurum süreçlerinden etkilenenler.


Dış Müşteriler:
Hizmeti veren kuruma mensup olmayan, ancak ürün/hizmetten yararlanan veya onu satın alanlar.


İç Müşteriler:
Kurum çalışanları. 


Paydaş:
Kurum Faaliyetleri ile ilgili, bu faaliyetleri etkileyen veya onlardan etkilenen taraflar.


Paydaş Kavramları:


Stratejik Ortaklar:
Zorunlu olmayan ve karşılıklı yarara dayanan ilişki.


Temel Ortaklar:
Yasalarla belirlenmiş, birbirleriyle idarî bağı olanlar.


Tedarikçi:
Kurumun ürün/hizmet üretme sürecine girdi sağlayan kurum/kuruluşlar.


Performans:
Bir sonucun, hedeflenen ile kıyaslanmasıdır.


Performans Ölçme
: Bir kurumun kullandığı kaynakları, ürettiği ürünleri ve hizmetleri, elde ettiği sonuçları takip etmesi için, düzenli ve sistematik bir şekilde veri toplaması, bunları analiz etmesi ve raporlaması sürecidir. 


Hedef:
Ulaşılması öngörülen çıktı ve sonuçların, tanımlanmış bir zaman dilimi içinde nitelik ve nicelik olarak ifadesidir. Hedefler, amaçların gerçekleştirilebilmesine yönelik spesifik ve ölçülebilir alt amaçlardır. 


Kalite:
Bir ürün veya hizmetin, müşteri ihtiyaçlarına uygun şartları taşıması ve herhangi bir kusur barındırmamasıdır. 


Toplam Kalite Yönetimi:
Kuruluşların tüm çalışanlarının katılımıyla tüm birimlerinde, tüm işlevlerinde verimliliği arttırmaya, esnekliği sağlamaya ve rekabet gücünü arttırmaya yönelik faaliyetlerin geliştirilmesidir.


Kamu Hizmeti:
Devlet veya diğer kamu tüzel kişileri tarafından ya da bunların gözetim ve denetimleri altında genel ve kolektif ihtiyaçları karşılamak ve tatmin etmek, kamu yararını sağlamak için yürütülen ve kamuya sunulmuş devamlı ve muntazam faaliyetlerdir.


Kurumsal Kimlik:
Kimlik kelimesi Collins English Dictionary'de (2002) "Bir kişi ya da şeyi tanıtan tekil karakteristikler" olarak tanımlanmıştır. Bu bakış açısıyla kimlik, ötekinin bir kişiyi diğerinden farklılaştırması anlamında bireyselliğe gönderme yapar. Kurumsal kimlik literatüründe kimisi kavramın geniş ve çok yönlü doğasını göz önüne alan ve kimisi kavramda dar olarak odaklaşan (Bemstein, 1984) çok farklı tanımlar vardır. Kurumsal kimliğin evrensel olarak kabul görmüş bir tanımı yoktur. Bu ise esas olarak bu alanı kapsayan disiplinlerin çeşitliliğinden kaynaklanmaktadır.


Durum Analizi :


1) Kurumun, "Neredeyiz?" sorusuna cevap arama çalışmasıdır.


2) Kurumun iç ve dış çevre şartlarını ve ilgili tarafların görüşlerini gösterir, fotoğrafın ayrıntılı ve net olarak çekilmesi ve değerlendirilmesidir.


Kamu Malî Yönetimi: Kamu kaynaklarının tanımlanmış standartlara uygun olarak etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasını sağlayacak yasal ve yönetsel sistem ve süreçler. 


Kamu Kaynakları: Kamuya ait veya kamu gücü kullanılarak elde edilen gelirler, taşınır ve taşınmaz mallar, para, alacak ve haklar, bağış ve yardımlar, borçlanma suretiyle elde edilenler dâhil her türlü değerler.


Süreç:
Bir girdiyle başlayan (iç veya dış hizmet taleplilerinden gelen bir talep, bilgi veya hammadde) ve bu girdiye katma değer katılarak belirli bir çıktı üreten birbiriyle bağlantılı etkinlikler dizisidir.


Süreç Yönetimi:
Süreçlerin tanımlanması, sahiplerinin, tedarikçilerinin, hizmet taleplileri ihtiyaçlarının belirlenmesi, gerekli adımlarda ölçümler alınarak performansının izlenmesi ve gerekli iyileştirmelerin yapılmasını içeren faaliyetlerin tümüdür. 

 


(*) Yukarıdaki terimler aşağıdaki kaynaklardan istifade edilerek hazırlanmıştır.


1.        Ulvi Saran, Kamu Yönetiminde Yeniden Yapılanma, Atlas Yayınları, 2004


2.        Türkiye Sanayi Sevk ve İdare Enstitüsü (TÜSSİDE) Seminer Notları, 2008


3.        DPT, Kamu Kuruluşları İçin Stratejik Planlama Kılavuzu


4.        Türk Dil Kurumu Sözlüğü


5.        Zeliha Hepkon, İstanbul Ticaret Üniversitesi Dergisi


6.        D.İ.B. Süreç Yönetimi Projesi Süreç Geliştirme Ekipleri Eğitim Notu, M.I.S. Danışmanlık, Ankara, 2007.


7.        Hulusi Şentürk, Belediyeler İçin Kelimeler, Kavramlar Rehberi/


8.        tkgm.gov.tr/turkce/dosyalar/diger%5Cicerikdetaydh239.pdf

 

Strateji Geliştirme Başkanlığı